Raport 100 najczęściej popełnianych błędów w Internecie w 2020 r. Raport o kondycji polskiej ortografii w Internecie

Zastanawiasz się, które błędy językowe są najczęstsze? Zobacz ranking 100 najczęściej popełnianych błędów językowych w Internecie w 2020 r.

Raport KORONAMOWA 2020, czyli neologizmy powstałe w czasie pandemii COVID-19 znajduje się pod tym adresem: http://bit.ly/koronamowa_2020

Nadwyraz.com, marka promująca poprawną polszczyznę i literaturę polską, we współpracy z portalem Polszczyzna.pl już po raz trzeci zbadała jakość języka ojczystego w przestrzeni internetowej. Głównym obszarem zainteresowania były portale, których użytkownicy komunikują się naturalnie i spontanicznie. Pozwalało to sprawdzić standardy językowe przeciętnych polskich internautów w codziennych wypowiedziach.

Dlaczego nacisk położono na język w Internecie? Od początku XXI w. zaobserwować możemy nowe zjawiska językowe, które kształtowane są właśnie w tym medium – choć pierwotnie sposób komunikacji w sieci odwzorowywał mówiony styl potoczny i uzupełniany był emotikonami, dziś zauważyć można, że również Internet kształtuje język, jakim posługujemy się na co dzień. Jako przykład podać można xd, które z emotikony wyrażającej specyficzny rodzaj śmiechu jako reakcję na kuriozalną sytuację ewoluowało do miana młodzieżowego słowa roku 2017 r. Młodzi Polacy bardzo często komentują rzeczywistość za pomocą tego tworu językowego. Zresztą wiele popularnych słów używanych przez młodzież swój rodowód ma właśnie w rzeczywistości internetowej.

Ponadto w ostatnim roku znacząco zmienił się styl życia większości ludzi na naszej planecie. Pandemia stała się tematem ogólnoświatowym, wpłynęła na niemal każdą sferę naszej egzystencji – pracę i szkołę czy kontakty towarzyskie. Większość czasu w 2020 r. spędziliśmy w domach, w których Internet stał się dla nas zamiennikiem miejsc, do których uczęszczaliśmy dotychczas. Wielu z nas pracuje zdalnie, dzieci i młodzież uczestniczą w lekcjach prowadzonych przez komunikatory i aplikacje internetowe. Spotkania towarzyskie zaczęły zamieniać się w wirtualne rozmowy z użyciem smartfona czy komputera. Dlatego też niechlubnymi śladami komunikatów, które wysyłali internauci, są przykłady pojawiające się w naszym zestawieniu.

Oczywiście założeniem niniejszego raportu nie jest piętnowanie poziomu polonistycznego wykształcenia Polaków, a wyciągnięcie wniosków, nad czym należałoby pracować, jaką wiedzę propagować, upowszechniać, a także jaki typ działalności edukacyjnej w zakresie znajomości norm języka ojczystego należałoby podjąć.



15 najczęstszych błędów

Wnioski są zatrważające – od lat internauci popełniają te same błędy, z bardzo podobną częstotliwością. Mimo wysokiej frekwencji we wzorcowych tekstach pisanych słów takich jak na pewno, w ogóle czy naprawdę wielu Polaków po prostu nie potrafi zapamiętać ich prawidłowej postaci graficznej


Błędy ortograficzne
  • Polscy internauci, tak jak w latach ubiegłych, najczęściej popełniali błędy ortograficzne. I co gorsza, wciąż te same. Przypomnijmy: w zeszłym roku w niechlubnej pierwszej dziesiątce znalazły się błędnie zapisane wyrazy: na pewno, naprawdę, w ogóle, na razie, poza tym, na co dzień, co najmniej, nie wiem, sprzed, naprzeciwko/naprzeciw.

  • W roku 2020 Polacy nadal naruszali normy językowe w zapisie wyrażeń: na pewno, w ogóle, naprawdę, na razie, poza tym, na co dzień, oryginalny, mój, co najmniej, nie wiem. Nietrudno zauważyć, że aż 8 na 10 pozycji zostało powielonych. Wygląda na to, że niewiele zmieniło się w świadomości językowej Polaków korzystających z Internetu. Za to internauci nieco lepiej radzą sobie z zapisem sprzed i naprzeciwko, ale zaczęli mieć więcej kłopotów z mój i oryginalny.

  • Szokować może znacząca przewaga błędu w zapisie wyrażenia na pewno (to niemal 19% zebranych przykładów). Pisownia łączna i rozłączna w języku polskim to zagadnienie niedostatecznie przyswojone, sprawiające najwięcej problemów. Użytkownicy polszczyzny prawdopodobnie rzadko sięgają po słowniki ortograficzne oraz nieczęsto zaglądają do wydawnictw poprawnościowych. Być może są już tak przyzwyczajeni do niewłaściwych form zapisu, które się upowszechniły, że popełniają błędy w sposób zautomatyzowany.

  • Zastanawiające jest zapisywanie zaimka mój przez u, tym bardziej że zasady wymienności ó na o pojawiają się już w pierwszych klasach szkoły podstawowej (mój, bo moje). Czy to celowe lekceważenie reguł? Infantylizacja języka?

  • Z kolei problem z zapisem słowa oryginalny nie dziwi aż tak bardzo, gdyż wciąż wielu Polaków mówi orginalny, co jest dopuszczalne w mowie potocznej, mniej starannej. Osłuchanie się z formą mówioną może sprawić, że posłużymy się zapisem odwzorowującym wymowę. Warto więc poszerzać swoją wiedzę na temat ortografii, aby podczas pisania tekstu nie popełnić błędu.

Jaki wniosek nasuwa się z powyższych analiz? Internauci mało uważnie zaznajomili się z poprawnym zapisem wyżej wymienionych wyrazów. Z pewnością ma na to wpływ niski poziom czytelnictwa. Czytanie w dużej mierze pozwala na zapamiętanie prawidłowej pisowni wyrazów w sposób naturalny.

Błędy fleksyjne

  • Błędy fleksyjne to błędy w odmianie wyrazów lub sprowadzanie ich do niepoprawnej postaci formy podstawowej.

  • Polscy internauci w roku 2019 najwięcej kłopotów mieli z formami takimi jak: wziąć, ludziom, rozumiem, dzieciom, lubiłem/lubiłam, kupować, pierwszy/pierwsza, doktor, poszedłem, przekonujący.

  • Natomiast w roku 2020 pierwsze cztery pozycje nie uległy zmianie. Na piątym i kolejnych miejscach znalazły się: doktór, pierwszy, kupować, lubiłem/lubiłam, przekonujący/przekonywający, poszedłem. To nie pomyłka – ujęto tu te same błędy co w poprzednim zestawieniu, ale wystąpiły w innej częstotliwości.
  • Przypomnijmy wnioski z raportu zeszłorocznego:

  • „Jak się okazuje, Polacy wciąż żyją w nieświadomości, że jedyną akceptowalną postacią bezokolicznika jest wziąć – bez ś.

  • Podobnie sprawa się ma z formą rzeczowników w celowniku liczby mnogiej – końcówka -om wciąż jest wypierana przez . Końcówka pojawia się jedynie w odmianie przez przypadki w liczbie pojedynczej. Źródłem tego typu błędów jest nieznajomość paradygmatów fleksyjnych, a także niepoprawna wymowa ą lub om – coraz częściej w miejscu ą słyszymy om lub odwrotnie.

  • Z kolei czasownik rozumieć odmienia się jak wiedzieć i umieć – w pierwszej osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego pojawia się końcówka -em: rozumiem, wiem i umiem. Użytkownicy języka (…) chcieliby odmieniać powyższe czasowniki według koniugacji -ę/-esz. Szkoda, że nie pamiętają o nosowości ę

  • Pozostałe błędy, które zostały umieszone na wykresie, to naruszenia normy w odmianie dość popularnych czasowników, takich jak lubić, kupować, iść. Jak widać, z koniugacją mamy spory kłopot.

  • Nieprawidłowa postać liczebnika porządkowego pierwszy, rzeczownika doktor czy imiesłowu przekonujący to błędy, które również pojawiły się w zestawieniu za rok 2018”.

  • Zatrważający jest fakt, że uchybienia w odmianie wyrazów weszły polskim internautom w nawyk. Od zeszłego roku w ich świadomości językowej dotyczącej fleksji nie zmieniło się praktycznie nic. Niemal 40% błędów fleksyjnych, które zostały przeanalizowane, to niepoprawne wziąść

Czy w praktyce szkolnej nie powinno kłaść się nacisku przede wszystkim na funkcjonalną naukę gramatyki, ćwiczenie użycia poprawnych form fleksyjnych? Okazuje się, że położenie punktu ciężkości na omawianie lektur, których wielu uczniów niestety nie czyta, powoduje, że absolwenci polskich szkół idą przez życie z niedostateczną znajomością języka, którym posługują się na co dzień. W polskich domach też, niestety, często nie mówi się poprawnie.


Błędy leksykalne

  • Błędy leksykalne to inaczej błędy słownikowe. Dotyczą użycia wyrazów w niewłaściwym znaczeniu, mylenia słów o podobnym brzmieniu, posługiwania się pleonazmami (znanymi powszechnie jako tzw. masło maślane) czy naruszenia łączliwości wyrazów. Do błędów leksykalnych zaliczyć możemy także błędy frazeologiczne (nieuzasadnione innowacje w związkach frazeologicznych) czy słowotwórcze (tworzenie słów niezgodnie z zasadami słowotwórstwa).

  • Skłonność do powielania pleonazmów jest wśród polskich internautów bardzo widoczna. Na szczycie zestawienia, tak jak w raporcie za rok 2019, znalazło się wyrażenie dzień dzisiejszy (aż 72% materiału poddanego analizie). Przypomnijmy, że jest ono krytykowane przez urzędowy rodowód, a także zbędne powielanie treści.

  • Na kolejnych pozycjach znalazły się: okres czasu, trwać nadal, w każdym bądź razie, kartka papieru, spadać w dół, po najmniejszej linii oporu, fakt autentyczny, akwen wodny, języczek uwagi. Są to te same przykłady, które pojawiły się w zestawieniu za rok 2019. Przypomnijmy, że poza błędami frazeologicznymi: po najmniejszej linii oporu (zamiast po linii najmniejszego oporu) i języczek uwagi (zamiast języczek u wagi) oraz kontaminacją w każdym bądź razie (zamiast bądź co bądź lub w każdym razie) pozostałe błędy to pleonazmy.

Co sprawia, że pleonazmy nadal są tak popularnymi błędami? Używając gotowych zwrotów i wyrażeń, nie poddajemy ich refleksji. Ich powszechność powoduje automatyzację – pleonazmy stają się swego rodzaju kliszami językowymi. A może warto byłoby baczniej się im przyjrzeć i zacząć mówić świadomie? Obrońcy pleonazmów mawiają, że lubią coś podkreślić, wyrażać się precyzyjnie, żeby być dobrze zrozumianymi, zaś zwolennicy wzorcowej polszczyzny uznają je za błędy pretensjonalne, niepotrzebne powtórzenia. A czy pleonazmy nie są sprzeczne z zamiłowaniem Polaków do ekonomii języka?


Błędy składniowe

  • Błędy składniowe to błędy gramatyczne, które polegają na niewłaściwym łączeniu form wyrazowych w jednostki tekstu.

  • W porównaniu z wynikami badania za rok 2019 r. również w tej kategorii niewiele się zmieniło. W pierwszej dziesiątce znalazły się te same błędy, ale w nieco innych proporcjach. Niemal 41% zebranego materiału to niepoprawne wyrażenie pod rząd zamiast z rzędu. Na kolejnych miejscach plasują się: dlatego bo, po lewo/po prawo, półtorej roku, dla czemu, dlatego ponieważ, półtora godziny, ubrać kurtkę/sukienkę, półtorej tygodnia.

    Niepokojąca jest tendencja do upowszechniania się wyrażenia po lewo/po prawo zamiast poprawnych: po lewej/po prawej lub na lewo/na prawo. Ten błąd był częstszy niż w latach ubiegłych. Szokuje użycie dla czemu zamiast dlaczego – w 2019 r. błąd ten znalazł się na miejscu dziesiątym, a w 2020 – na piątym! Prawdopodobnie ten składniowy potworek jest skrzyżowaniem zaimka pytajnego dlaczego z jego potocznym odpowiednikiem czemu, w dodatku zapisanym rozdzielnie.

  • Piętą achillesową polskich internautów wciąż jest nieznajomość spójników złożonych (dlatego że zamiast błędnych dlatego bo i dlatego ponieważ) oraz nieumiejętność dopasowania rodzaju liczebnika ułamkowego półtora do rodzaju rzeczownika (w rodzaju męskim i nijakim – półtora, w rodzaju żeńskim – półtorej).

W składni polskiej w ostatnich latach pojawiło się wiele innowacji. Wiele z nich jest nieuzasadnionych. Przytoczone powyżej przykłady pokazują, że internauci posługują się schematami, zapamiętują konkretne szablony i używają ich, zamiast konstruować zdania samodzielnie, zgodnie z zasadami gramatyki (wystarczy przyjrzeć się nieznajomości zasad liczebnika półtora/półtorej, który pojawił się w pierwszej dziesiątce aż trzy razy, ale w różnych połączeniach).


Podsumowanie/Wnioski

Trzeci raport poświęcony 100 najczęściej popełnianym błędom w Internecie pokazał, jak wiele uwagi należy poświęcić jeszcze językowi polskiemu, aby jego użytkownicy nauczyli się nim poprawnie posługiwać. Ponadto cykliczność badań pozwala na dostrzeżenie niepokojących tendencji. Raport wykazał, że liczba popełnianych błędów systematycznie rośnie, zaś te, które znalazły się w czołówce, wciąż nie zmieniają swoich pozycji. Co to oznacza? Błędy te przywarły do codziennego języka, są popełniane powszechnie i w sposób zautomatyzowany.

  • Pandemia, która znalazła się w centrum zainteresowania na całym świecie w roku 2020, sprawiła, że więcej czasu poświęcamy na pracę i edukację przed komputerem. Coraz chętniej korzystamy z portali społecznościowych, które w obecnej sytuacji są zamiennikiem realnych kontaktów interpersonalnych. Jak się okazało, błędów w polskim Internecie systematycznie przybywa. Sieć nie jest więc miejscem, z którego można czerpać wzorce. Co gorsza, swoboda wypowiedzi i krótka żywotność internetowych komunikatów przyczyniają się do obniżenia standardów językowych. Jeżeli mamy świadomość, że teksty przez nas napisane będą poddane ocenie, staramy się wyrażać poprawnie. Jeśli zaś głównym kryterium staje się szybkie przekazanie informacji, a nacisk kładziony jest na treść, pozwalamy sobie na większą dowolność.

  • Jak zatem można przeciwdziałać negatywnym tendencjom do rozpowszechniania błędów językowych w Internecie? Paradoksalnie warto wykorzystać to medium do działań popularyzujących poprawną polszczyznę, w myśl powiedzenia „czym się strułeś, tym się lecz”. W Internecie wartościowe treści można bardzo sprawnie udostępniać i powielać. Facebook, Twitter, YouTube, Instagram czy blogi mogą przecież służyć do przekazywania wiedzy o języku w zabawny i atrakcyjny sposób – w formie memów czy wpisów z przykładami użycia poprawnych form. Istnieje coraz więcej twórców internetowych, którzy prowadzą tego typu działalność (Poprawna Polszczyzna, Paulina Mikuła, Kamila Kalińczak). Warto polubić ich blogi, profile i kanały, udostępniać je poprzez swoje profile społecznościowe.

  • Ponadto dobrze jest sobie postawić dwa kluczowe pytania i zastanowić się nad możliwymi odpowiedziami. Czy wykreowanie mody na poprawną polszczyznę jest możliwe? Czy współczesna polska szkoła jest w stanie rozbudzić w młodych Polakach fascynację językiem, którym posługuje się na świecie ponad 40 milionów osób?

  • Zamykając ten raport, możemy jedynie powtórzyć wnioski zeszłoroczne – przed nami jeszcze wiele pracy nad poprawą jakości naszego języka ojczystego. Póki nie zaczniemy postrzegać go jako wartość ani nie poświęcimy mu należytego zainteresowania, póty będziemy powielać stare błędy.


  • Raport 100 najczęściej popełnianych błędów w Internecie w 2020 r.

    Organizatorzy: Nadwyraz.com, Polszczyzna.pl
    Autorzy: Maciej Piotrowski, Krzysztof Kacprzykowski
    Kontakt: maciek@nadwyraz.com, krzysztof@nadwyraz.com
    Redakcja: Marika Naskręt, Tomasz Nowaczyk, Małgorzata Lach, Gabriela Lisowska
    Projekt graficzny: Mateusz Olech
    Partner technologiczny: Sentione.com

    Pełna lista błędów z podziałem na źródła i kategorie: LISTA BŁĘDÓW

    Copyright © Nadwyraz.com, Warszawa 2021

    Koszyk

    Twój koszyk jest pusty.

    Dokonaj swoich pierwszych zakupów